Hendrik Johannes Cruijff, geboren op 25 april 1947 in Amsterdam en overleden op 24 maart 2016 in Barcelona, geldt als een van de invloedrijkste figuren uit het voetbal. Hij was profvoetballer en later trainer, won als speler drie keer de Ballon d’Or en was het gezicht van het totaalvoetbal. Ook buiten het veld bleef hij bepalend, onder meer als trainer, analist en oprichter van de Cruyff Foundation.
Vroege jaren en jeugd bij Ajax
Johan Cruijff groeide op in Amsterdam. In 1957 begon hij in de jeugdopleiding van Ajax, de club waar zijn naam definitief aan verbonden zou raken. Vanuit die opleiding werkte hij door richting het eerste elftal.
Zijn doorbraak volgde in 1964. Dat jaar maakte hij zijn debuut in Ajax 1, in een wedstrijd tegen GVAV. Daarmee begon de profcarrière van een speler die later niet alleen prijzen zou winnen, maar ook een eigen voetbaltaal zou achterlaten.
Doorbraak als speler en het totaalvoetbal
Cruijff werd een sleutelfiguur in het totaalvoetbal, de speelwijze die sterk verbonden is met Rinus Michels. Die samenwerking is een van de bekendste in de voetbalgeschiedenis. Binnen dat systeem groeide hij uit tot de bepalende speler van zijn generatie.
Zijn bekendste werk als voetballer bestaat niet alleen uit prijzen, maar ook uit invloed op het spel zelf. Totaalvoetbal werd mede door hem wereldwijd herkenbaar. Daarnaast bleef ook de zogeheten Cruijff Turn aan zijn naam kleven, een beweging die nog altijd als vast onderdeel van de voetbalcultuur geldt.
Grote prijzen met Ajax
Met Ajax beleefde Cruijff de succesvolste jaren van zijn loopbaan als speler. De club won drie keer de Europa Cup I, in 1971, 1972 en 1973. In die periode hoorde Ajax bij de absolute top van Europa en hij was daarin een centrale naam.
Individueel werd hij in die jaren ook op het hoogste niveau onderscheiden. Hij won de Ballon d’Or in 1971, 1973 en 1974. Die drie uitverkiezingen bevestigden zijn status als een van de beste spelers van zijn tijd.
Een opvallend detail uit zijn Ajax-periode is zijn rugnummer. In 1970 droeg hij per toeval nummer 14. Dat rugnummer werd later onlosmakelijk met Johan Cruijff verbonden.
FC Barcelona en “El Salvador”
Na zijn Ajax-jaren speelde Cruijff voor FC Barcelona. Daar won hij in 1974 de landstitel in La Liga. In Spanje kreeg hij de bijnaam “El Salvador”, wat staat voor De Verlosser. Die bijnaam zegt veel over de impact die hij daar had.
Barcelona bleef ook na zijn actieve loopbaan een belangrijke plek in zijn carrière. Hij woonde later in Barcelona en overleed daar in 2016. Zijn band met de club en de stad liep dus door van zijn spelersjaren tot ver daarna.
Laatste jaren als speler bij Ajax en Feyenoord
In de laatste fase van zijn spelersloopbaan keerde Cruijff terug naar Nederland. Hij speelde voor Ajax van 1981 tot 1983. Daarna kwam hij uit voor Feyenoord in het seizoen 1983-1984.
Dat hij in de slotfase van zijn carrière nog voor beide grote rivalen speelde, maakt zijn loopbaan historisch opvallend.
Trainer: prijzen met Ajax en Barcelona
Na zijn actieve loopbaan bouwde Cruijff ook als trainer een indrukwekkende staat van dienst op. Met Ajax won hij in 1987 de Europacup II. Daarmee bewees hij dat zijn invloed niet ophield bij zijn werk als speler.
Later volgde een nieuw hoogtepunt bij FC Barcelona. Als trainer won hij in 1992 de Europacup I met de Spaanse club. Daarmee stond hij ook vanaf de bank aan de basis van een Europese hoofdprijs van het hoogste niveau.
Cruijff hoorde daarmee bij de kleine groep voetbalmensen die zowel als speler als trainer op het grootste podium prijzen wonnen. Zijn naam bleef daardoor op twee manieren relevant in de geschiedenis van Ajax en Barcelona.
Werk buiten het veld
Ook buiten de kleedkamer en het trainingsveld bleef Cruijff zichtbaar in het voetbal. Van 1996 tot 2009 werkte hij als voetbalanalist voor de NOS, onder meer bij Studio Sport. In die rol gaf hij zijn visie op wedstrijden en ontwikkelingen in het spel.
In zijn latere jaren was hij ook bondscoach van Catalonië, van 2009 tot 2013. Dat was zijn laatste trainersfunctie.
Daarnaast werkte hij in zijn loopbaan samen met Cor Coster, zijn schoonvader en zaakwaarnemer. Die naam hoort bij de zakelijke kant van zijn carrière.
Prijzen, erkenning en nalatenschap
De lijst met onderscheidingen van Johan Cruijff is uitzonderlijk. De drie Ballon d’Or-titels uit 1971, 1973 en 1974 vormen de belangrijkste individuele prijzen uit zijn spelersloopbaan. Daarnaast werd hij door de IFFHS uitgeroepen tot Europees voetballer van de 20e eeuw.
Zijn nalatenschap kreeg ook buiten het voetbal concrete vormen. In 1997 richtte hij de Cruyff Foundation op. Die organisatie bestaat nog altijd en hoort bij zijn blijvende maatschappelijke invloed.
Later volgden ook symbolische eerbewijzen. In 2017 kreeg het stadion van Ajax de naam Johan Cruijff ArenA. Dat gebeurde kort na zijn overlijden en onderstreepte hoe groot zijn betekenis in Nederland bleef.
Privéleven
Cruijff trouwde in 1968 met Danny Coster. Samen kregen zij drie kinderen: Chantal, Susila en Jordi. In zijn privéleven woonde hij achtereenvolgens in Amsterdam tijdens zijn jeugd, later in Vinkeveen en uiteindelijk in Barcelona.
Over zijn vermogen bij overlijden lopen de schattingen uiteen. Dat wordt geschat tussen €20 miljoen en €100 miljoen. De genoemde inkomstenbronnen zijn voetbalsalaris, coaching, commerciële deals en zakelijke ondernemingen.
FAQ
Wat is de volledige naam van Johan Cruijff?
Zijn volledige naam is Hendrik Johannes Cruijff.
Wanneer en waar is Johan Cruijff geboren?
Hij werd geboren op 25 april 1947 in Amsterdam.
Voor welke clubs speelde Johan Cruijff?
Hij speelde voor Ajax, FC Barcelona, de Los Angeles Aztecs, Washington Diplomats, Levante, daarna opnieuw Ajax en vervolgens Feyenoord.
Welke grote prijzen won Johan Cruijff als speler?
Hij won drie keer de Ballon d’Or, in 1971, 1973 en 1974. Met Ajax won hij de Europa Cup I in 1971, 1972 en 1973. Met FC Barcelona won hij in 1974 de landstitel in La Liga.
Was Johan Cruijff ook trainer?
Ja. Als trainer won hij met Ajax de Europacup II in 1987 en met FC Barcelona de Europacup I in 1992. Later was hij bondscoach van Catalonië van 2009 tot 2013.
Waarom is rugnummer 14 zo verbonden met Johan Cruijff?
Hij droeg nummer 14 in 1970 per toeval. Daarna bleef dat nummer sterk met hem verbonden.
